Ca dao là một
phần không thể thiếu trong tuổi thơ của nhiều thế hệ người Việt Nam. Với giai
điệu vui tươi, dễ học và dễ nhớ, các bài thơ ca được lưu truyền từ thuở xa xưa
bằng cách truyền miệng này mang đậm bản chất văn hoá dân tộc.
Dù ở bất cứ
thời kì nào, các bài ca dao luôn là người bạn đồng hành giúp cho các bé tập nói
và nhạy bén với ngôn ngữ nhanh hơn.
Mặc dù là một phương pháp dạy học cổ xưa nhưng ca dao vẫn giữ
được vị trí hàng đầu giữa hàng trăm các phương pháp tiên tiến đối với trẻ mầm
non ngày nay bởi những lợi ích đối với sự phát triển ở nhiều mặt của bé.
Có
thể nói, ca dao tục ngữ hay những bài đồng dao đã đồng hành cùng trẻ ngay từ những
năm tháng đầu đời qua những lời hát ru hay những trò chơi dân gian. Những câu
vè, câu hát ngắn gọn, âm điệu vui tươi, tiết tấu dễ nghe dễ thuộc đã “thẩm thấu”
vào trẻ ngày từ khi trẻ còn chưa cất lên tiếng nói.
Ca
dao tục ngữ và đồng dao giúp trẻ phát triển ngôn ngữ thông qua các nội dung:
1. Giáo dục ngữ âm
- Rèn khả năng nghe âm thanh ngôn ngữ: Với tiết tấu, âm điệu rõ
ràng, các bài ca dao, đồng dao rèn cho trẻ khả năng lắng nghe, ngắt nghỉ nhịp
hay nhấn giọng khi đọc ca dao. Bên cạnh đó, trẻ còn hiểu được sắc thái khác
nhau của âm thanh như tốc độ, trường độ và cao độ. Và bố mẹ đừng ngạc nhiên khi
bé thốt lên “bài này buồn nhỉ” hay “con thích bài ca dao này vì nó vui” bởi sắc
thái tình cảm được thể hiện rất rõ trong những bài ca dao.
- Luyện phát âm: Tiếng Việt là đẹp với thanh điệu đa dạng, tuy
nhiên, đó cũng tạo nên một phần khó khăn cho trẻ khi phát âm. Thông qua các bài
ca dao, trẻ được luyện phát âm đúng các âm dễ bị ngọng như “l-n” hay thanh điệu
dễ nhầm lẫn như thanh hỏi và thanh ngã.
- Phát triển sự truyền cảm trong lời nói hằng ngày thông qua
những bài ca dao, đồng dao với chủ đề gia đình hay tình cảm anh chị em…
2. Hình thành và phát triển vốn từ cho trẻ
Được
đúc kết từ những sự vật, hiện tượng trong cuộc sống, ca dao tục ngữ hay đồng
dao có thể được coi là quyền từ điển chứa đựng một kho từ vựng phong phú cung
cấp vốn cho trẻ, giúp trẻ nhận thức về sự vật, sự việc và hiện tượng tự nhiên
xã hội xung quanh. Các loại từ thường gặp trong ca dao, tục ngữ có đầy đủ từ
danh từ, động từ, tính từ… giúp vun đắp vốn từ cho trẻ.
Bố
mẹ có thể nhẩm xem các bé có thể học được tên bao nhiêu loài chim trong bài
đồng dao “Bồ các là bác chim ri” thấy sự kì diệu của thể loại văn học dân gian
này nhé!
3. Phát triển lời nói mạch lạc
Một
trong những mục tiêu phát triển ngôn ngữ cho trẻ chính là giúp trẻ có khả năng
phát âm và diễn đạt. Với sự hỗ trợ của giáo viên và gia đình, trẻ sửa được
những lỗi phát âm còn tồn tại, diễn đạt mong muốn, nguyện vọng của bản thân và
trò chuyện với bạn bè, người thân…
Bên
cạnh đó, các bài đồng dao còn thường gắn liền với các trò chơi dân gian. Thông
qua những trò chơi này, trẻ giải thích cho bạn chơi cùng về luật chơi, cách
thức chơi, giúp trẻ tăng cường tư duy logic. Đọc đồng dao khi trẻ đang tham gia
chơi tạo điều kiện cho trẻ cảm nhận được âm điệu, nhịp điệu, cách ngừng nghỉ
một cách tự nhiên. Tất cả mọi thứ được trẻ dần dần tiếp nhận và trở thành vốn
kinh nghiệm trong ngôn ngữ của trẻ.
4. Tăng cường khả năng sáng tạo, trí tưởng tượng cho trẻ
Với
sự thay đổi của cuộc sống ngày nay, có rất nhiều sự vật, sự việc, hiện tượng
trẻ khó có cơ hội được trải nghiệm trực tiếp. Tuy nhiên, qua những những câu ca
dao tục ngữ, qua những bài đồng dao, trẻ có thể tưởng tượng về những điều mình
chưa được trải nghiệm. Chính những câu ca dao tục ngữ, những bài đồng dao đã
phần nào giúp trí tưởng tượng, khả năng sáng tạo của trẻ được bay xa hơn.
Hiện
nay, khi nói đến việc tăng cường năng lực ngôn ngữ cho trẻ, không ít các gia
đình lại chú trọng vào việc học các loại ngoại ngữ mà quên đi tiếng mẹ đẻ cũng
là một phần không thể thiếu trong sự phát triển toàn diện của con. Hy vọng với
những thông tin trong bài viết này, các bố mẹ sẽ lưu tâm đến một công cụ phát
triển ngôn ngữ hiệu quả, thường thức cho con trong chính cuộc sống hằng ngày.
Và sau đây là 1 số bài đồng dao mà các
cô 4B2 đã sưu tầm. Bố mẹ cùng đọc cho con nhé.
Ý nghĩa bài ca dao: Bài ca dao mô tả cuộc
sống hằng ngày của người nông dân xưa đồng thời thể hiện lòng hiếu thảo đối với
những người già thông qua hành động “mua quả dưa hấu về biếu ông bà".
Ý nghĩa bài ca dao: Bài ca dao tượng trưng cho mối quan hệ và sự liên kết giữa
các thành viên trong một gia đình hoặc cộng đồng. Các từ ngữ như
"chú," "bác," "dì," "cậu,"
"em" có thể đại diện cho mối quan hệ gia đình hoặc cộng đồng.
Ý nghĩa bài ca dao: Bài ca dao này thể hiện những khía cạnh của cuộc sống nông
thôn, ca ngợi lòng biết ơn và quan tâm đến gia đình, cũng như tinh thần tự lập
và chủ động trong công việc hàng ngày.
Ý nghĩa bài ca dao: Bài ca dao này, mặc dù nhẹ nhàng và mang tính hài hước,
nhưng vẫn chứa đựng những ý nghĩa về lòng nhân ái, sự giúp đỡ, sự đồng lòng và
khả năng vượt qua khó khăn trong cộng đồng.
